اخلاق در حسابداری

مقدمه :

در جهان امروز ، اهمیت گزارش های مالی از سنجش کارایی مدیران و ارائه عملکرد بنگاه به سرمایه گذاران فراتر  رفته و اعتبار دهندگان، دولت ها،بانک ها و ذینفعان دیگر به جمع استفاده کنندگان از اطلاعات مالی پیوسته اند.

اهمیت نقش حسابداری در اقتصاد و بروز مسائل اخلاقی در رفتار بنگاه های تجاری موجب گردید تاضرورت بازنگری در استانداردهای فنی و رفتار حرفه ای پدید آید.

آیین رفتار حرفه ای :

در سال 1966 ،کمیته اخلاق حرفه ای فدراسیون بین المللی حسابداران ،آیین رفتار حرفه ای تدوین نمود.

در سالهای 1998 و 2001 میلادی ،آیین رفتار حرفه ای تدوین شده مورد تجدید نظر و اصلاح قرار گرفت و الزاماتی به آن افزوده شد.        

همچنین در ژانویه سال 1998،شورای فدراسیون بین المللی حسابداران ، بیانیه ای تحت عنوان سیاست شورا در مورد به کارگیری و اجرای الزامات اخلاقی توسط انجمن های عضو فدراسیون صادر کرد که درآن ضمن تصریح الزام انجمن های عضو تدوین آیین رفتار حرفه ای و به اجرا گذاشتن آن  ، رهنمودهایی در مورد چگونگی اجرای الزامات اخلاقی و تشکیل هیئت انتظامی و تنبیه انضباطی اعضاء متخلف ،ارائه شده  بود.

در ایران ، تهیه اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی و تدوین موازین اخلاقی حرفه ای ،براساس مفاد اساسنامه قانونی مصوب 7 شهریور 1366 سازمان حسابرسی،برعهده سازمان مذکور است.

از این رو کمیته فنی سازمان حسابرسی ، آیین رفتار حرفه ای را در اسفندماه سال 1377 (تدوین و  به تایید هیئت عامل و تصویب مجمع عمومی سازمان رساند.)

 

 

تعریف اخلاق:

اخلاق از دیدگاه معناشناسی جمع ” خٌلق ” و خٌلق در لغت به معنی “عادت و رویه است .در لغت نامه دهخدا اخلاق به معنی ” خوی ها” بیان شده است.واژه انگلیسی آن در لغت نامه و بستر به معنی مطالعه راه های درست و غلط در رفتار انسان می باشد.

اخلاق کسب و کار :

یکی از بخش های اخلاق،کاربردی است و رد فرهنگ و بستر به معنای رفتار بی طرفانه ،عادلانه و صحیح در جهان تجارت است.

اخلاق حرفه ای ،

زیرمجموعه اخلاق کسب و کار و شامل احکام و روش های پسندیده ای می باشد که در یک حرفه مورد استفاده قرار می گیرد.

اخلاق حرفه ای :

گذشت زمان، رشد روزافزون دانش و فناوری و پیچیده تر شدن روابط و مناسبات اجتماعی ،توسعه حرفه ها را درپی داشته است.شاغلین حرفه ها روز به روز نقش مهمتری را در بهبود رفاه عمومی جامعه و ادای مسئولیت برعهده گرفته اند.

مقبولیت جامعه ، سرمایه اصلی و سبب استمرار هر حرفه بوده است مقبولیت اجتماعی و کسب رضایت جامعه وقتی میسر است که ارائه خدمات، از اصول و ضوابط دقیقی برخوردار باشد.

اخلاق حرفه ای دانشی است که به نحوی روش مند ، رفتار مناسب و درست را در هر حرفه تبیین و رهنمودهای عملی و کاربردی را به منظور تعیین حد و مرز مسئولیت ها ارائه می دهد.       

مشاغل پزشکی، مهندسی ،وکالت ، حسابداری،حسابرسی و روزنامه نگاری علاوه برداشتن ویژگی های مشترک ، به سبب اهمیت اجتماعی از اخلاق حرفه ای تدوین شده برخوردارند.     

ویژگی مشترک در حرفه های مذکور عبارت اند از :

  • تعریف صلاحیت ورود به حرفه
  • پیچیدگی در فناوری و دانش حرفه ای
  • مسئولیت پذیری در ارائه خدمات به جامعه
  • نیاز به کسب مقبولیت و اعتماد جامعه

علل مسائل اخلاقی در حرفه حسابداری :

الف ) تقلب

که شامل موارد زیر می شود:

  • دستکاری، جعل یا تغییر اسناد
  • ثبت معاملات بدون مدارک مثبته
  • ثبت دفاتر ناقص یا دوگانه
  • ارائه نادرست آثار مالی معاملات یا حذف آنها از اسناد و مدارک
  • عدم رعایت قوانین مالی و مالیاتی و مقررات مربوط

ب ) سوء استفاده از دارایی ها

ج ) نادیده گرفتن کنترل های داخلی به منظور سوء استفاده

د)تبانی با حسابرس به منظور عدم افشاء تخلفات مالی

ه)افشای اطلاعات محرمانه صاحبکار نزد رقبا و دیگران

و)تامین نکردن ذخیره کافی برای کاهش ارزش موجودی ها

عمده ترین اصول مطرح شده در اخلاق حرفه ای حسابداری و حسابرسی ،عبارتند از :

  • توجه به منافع ذینفعان
  • مسئولیت پذیری
  • درستکاری
  • بی طرفی در داوری
  • رازداری
  • رعایت دامنه و نوع خدمت
  • رعایت اصول و ضوابط فنی
  • حفظ استقلال
  • صلاحیت حرفه ای
  • رعایت رفتار حرفه ای

ضمانت اجرای آیین رفتار حرفه ای :

ضمانت اجرای احکام اخلاقی باید در اساسنامه تشکل حرفه ای لحاظ گردد.

مسائل اخلاقی ، باید به گونه ای مسالمت آمیز حل شود.

چنانچه موضوع قابل حل نباشد.احکام تنبیهی زیر بنا به سطح تخلفات صادر می شود:

  • اخطار (شفاهی یا کتبی )
  • توبیخ
  • آموزش
  • جریمه ، جبران هزینه ،استرداد حق الزحمه
  • جلوگیری از فعالیت حرفه ای
  • تعلیق عضویت
  • اخراج از تشکل حرفه ای

و در آخر …

در حرفه حسابداری و حسابرسی ، اخلاق حرفه ای شاخص اندازه گیری رفتار مناسب و ابزاری جهت تعیین روابط درست و نادرست است.

در حقیقت ، اصول و احکام اخلاقی در این حرفه ،مسئولیت حسابدار حرفه ای را در قبال جامعه صاحبکار و دیگر ذینفعان تعیین می نماید.

چه هنگامی که ما مشغول کارهای جزئی و کوچک هستیم، چه وقتی که در یک گفتگوی ساده شرکت می کنیم و چه زمانی که به زندگی اجتماعی و مسئولیت های حرفه ای می پردازیم ،به اصول و اندیشه های اخلاقی نیاز داریم. اخلاق و آیین حرفه ای در حسابداری و حسابرسی ،تلاشی است در این راه و پاسخی است مقدماتی به این نیاز.

 

                                                                                             احمدرضا نامدار

                                                                                              مدیرمالی

 

 

 

 

 

صفحه اینستاگرام ما: https://www.instagram.com/MFTGILAN/
وب سایت: https://mftgilan.com/